Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
9 września 2021

6 września 2021 r. w Przemyskiej Bibliotece Publicznej dr hab. Tomasz Pudłocki, prof. UJ wygłosił prelekcję pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”. Wydarzenie skierowane było głównie do uczniów szkół średnich i odbyło się w ramach zainicjowanego przez bibliotekę projektu edukacyjnego Śladami historii – mobilne warsztaty literackie, który uzyskał wsparcie finansowe Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.

Dr hab. Tomasz Pudłocki to znany historyk pochodzący z Przemyśla, zawodowo związany z Krakowem. Wykłada w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz pełni funkcję dyrektora Archiwum Nauki PAN i PAU. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół historii kultury, nauki i oświaty ziem polskich XIX i XX wieku, gender studies, pogranicza polsko-ukraińskiego w XIX i XX wieku oraz intelektualnych relacji Polski, Wielkiej Brytanii i USA w XIX i XX wieku. Jest autorem licznych publikacji z tego zakresu.

Podczas poniedziałkowej prelekcji historyk przybliżył młodzieży dzieje Przemyśla i jego mieszkańców w czasie II wojny światowej. Jak powiedział, u progu wojny Przemyśl był miastem z charakterem, rozwijającym się pod względem handlu i usług, ze znaczną rolą Kościołów rzymsko- i greckokatolickiego, liczącym około 60 tysięcy mieszkańców, wśród których znaczną część stanowili Żydzi i Ukraińcy. I choć w tej koegzystencji nie brakowało napiętych stosunków i wzajemnych uprzedzeń, prawdziwa hekatomba nadeszła 15 września 1939 r., wraz z wkroczeniem wojsk niemieckich do miasta, kiedy to rozpoczęły się prześladowania ludności żydowskiej. Już w kolejnych kilku dniach z rąk okupantów zginęło około 500 Żydów. Jak powiedział prelegent, ówczesnym mieszkańcom Przemyśla, pamiętającym czasy obecności w mieście armii Franciszka Józefa, język niemiecki zaczął się kojarzyć już nie z kulturą, ale z bestialstwem.

Prelegent przypomniał również o haniebnych praktykach okupanta w sferze kultury i edukacji, takich jak likwidacja szkół średnich czy bibliotek, poruszył wątek okupacji radzieckiej i opowiedział o podziale miasta na dwie okupacyjne strefy oraz wynikających z tego faktu trudnościach dla mieszkańców, którzy często po drugiej stronie Sanu pozostawiali swoich bliskich.

Jak zaznaczył, w tym okrutnym czasie nie brakowało donosów na Żydów ze strony Polaków, ale też sporo było aktów bohaterskiej pomocy Żydom. Polacy uratowali wówczas 415 osób narodowości żydowskiej, w odwecie zaś Niemcy zamordowali 568 Polaków.

Historyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego mówił ponadto o działalności „podziemnego” świata, tajnym nauczaniu czy przerzutach na Węgry obywateli zaangażowanych w działalność niepodległościową. Na końcu zaś zachęcił młodzież do sięgnięcia po niezwykłe świadectwo młodej dziewczyny z czasów okupacyjnego Przemyśla, jakim jest „Dziennik Reni Spiegel”, oraz do zainteresowania się historią dwóch przemyślanek, sióstr Podgórskich, które podczas II wojny uratowały trzynaścioro Żydów. Warto dodać, że historia ta zainspirowała twórców filmu „W kryjówce milczenia”, a także amerykańską pisarkę Sharon Cameron, która na jej kanwie napisała książkę „Światło ukryte w mroku”.

Tekst: M. Maziarz

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

    Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

  • Powiększ zdjęcie Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

    Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

  • Powiększ zdjęcie Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

    Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

  • Powiększ zdjęcie Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

    Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

  • Powiększ zdjęcie Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

    Prelekcja dr. hab. Tomasza Pudłockiego, prof. UJ pt. „Przemyśl i jego mieszkańcy w obliczu dwóch totalitaryzmów 1939–1945”

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2021-09-09
Data publikacji:2021-09-09
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:120